Δεν ξέρω για σένα, αλλά μεγαλώνοντας συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο, και ας είναι κλισέ, πως η ηλικία είναι ένα νούμερο, όχι μια «κατάρα».
Κι όμως, η κοινωνία μας (ναι, και εμείς οι ίδιοι πολλές φορές) έχουμε φορτώσει στο γήρας έναν τόνο στερεοτύπων με σχόλια τύπου «έχεις περάσει τα καλύτερά σου», «πλέον δεν είσαι τόσο παραγωγικός/ή» ή το κλισέ «γεράσαμε».
Οι επιστήμονες λένε ότι αυτό που ονομάζουμε ηλικιακή προκατάληψη (ageism) δεν είναι απλά ένα κοινωνικό σφάλμα αλλά μπορεί να επηρεάσει την υγεία, την ψυχική μας ευημερία και ακόμη και το πόσα χρόνια ζούμε.
Τι είναι Ηλικιακή Προκατάληψη και πώς μας κάνει κακό
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: ηλικιακή προκατάληψη σημαίνει να κρίνεις κάποιον βάσει της ηλικίας του — είτε είναι 20 είτε 70. Μπορεί να είναι φανερό (π.χ. «είσαι πολύ νέος» ή «πολύ γέρος για αυτό») αλλά πολύ πιο συχνά είναι λεπτό και βαθιά ριζωμένο σε κουβέντες, σκέψεις και συμπεριφορές μας.
Είναι τόσο κοινό που περίπου ο μισός πληθυσμός θεωρείται ηλικιακά προκατειλημμένος σε σχέση με τους ηλικιωμένους.
Τα αποτελέσματα όμως δεν είναι απλώς άβολα σχόλια. Αρκετές έρευνες δείχνουν ότι αυτή η προκατάληψη σχετίζεται με κακή υγεία, χειρότερη ψυχική κατάσταση και αυξημένη πιθανότητα θανάτου. Με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο θέμα λέξεων αλλά διαμορφώνει το πώς βλέπουμε τους εαυτούς μας, επηρεάζει τις επιλογές μας (π.χ. αν θα συνεχίσουμε να μαθαίνουμε, να παίρνουμε ρίσκα, να ασκούμαστε) και τελικά πώς ζούμε.
Και δεν είναι μόνο εξωτερική προκατάληψη. Το χειρότερο; Την εσωτερικεύουμε. Ναι, μπορεί να μεγαλώσουμε έχοντας απορροφήσει μυριάδες μηνύματα ότι μετά τα 40, τα 50, τα 60 η ζωή “φθίνει”. Αυτή η εσωτερική σκέψη λειτουργεί σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία: όσο περισσότερο πιστεύεις ότι τα χρόνια μετά τα 50 θα είναι «κατώτερα», τόσο πιο πιθανό είναι να σταματήσεις να προσπαθείς για πράγματα που θα σε κρατούσαν υγιή, ενεργό και ευτυχισμένο.
Πώς το να Αλλάξεις τη Σκέψη σου μπορεί να σε κάνει πιο Ευτυχισμένο
Τώρα έρχεται το συναρπαστικό κομμάτι: ποια είναι η καλή είδηση; Ότι το να αλλάξεις στάση απέναντι στην ηλικία πραγματικά λειτουργεί. Έχουν γίνει αρκετές μελέτες που δείχνουν ότι άνθρωποι με θετική εικόνα για το γήρας ζουν περισσότερο — με μία ιδιαίτερα γνωστή έρευνα να βρίσκει ότι αυτό μεταφράζεται σε περίπου 7,5 επιπλέον χρόνια ζωής!
Το πιο εντυπωσιακό; Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν απλώς πιο αισιόδοξοι αλλά είχαν πιο ενεργό κοινωνικό δίκτυο, καλύτερη ψυχική υγεία, μικρότερο κίνδυνο άνοιας και γενικά ευρύτερη συμμετοχή στη ζωή. Δεν ήταν ότι «δεν είχαν προβλήματα» — ήταν ότι δεν άφηναν την ηλικία να καθορίζει τη ζωή τους.
Και αν το σκεφτείς: μεγαλώνουμε όλους αυτούς τους μήνες/χρόνια για να αποκτήσουμε εμπειρία, ιστορίες και συνδέσεις και όχι για να φοβόμαστε το μέλλον μας. Άνθρωποι που βλέπουν τη ζωή ως ένα ταξίδι μάθησης και προσαρμογής, παρά ως μια σταδιακή απώλεια ικανοτήτων, συνήθως ζουν πιο γεμάτα και πιο πολύ.
Και αυτό δεν είναι μόνο στατιστική αλλά είναι μια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει “καλή ζωή” σε κάθε ηλικία.
Το να παλεύεις με την ηλικιακή προκατάληψη δεν είναι απλώς μια ηθική επιλογή, είναι μια πρακτική στρατηγική για καλύτερη ζωή. Αν αλλάξεις τη γλώσσα που χρησιμοποιείς για τον εαυτό σου και τους άλλους, αν δεις την ηλικία ως υπόθεση ανάπτυξης και όχι φθοράς, είναι πολύ πιθανό να αλλάξει, όχι απλώς η άποψή σου, αλλά και η διάρκεια και ποιότητα της ζωής σου.
